دستگاه جدا کننده ثقلی جیگ (Jig)
جیگ یکی از قدیمیترین و مهمترین دستگاههای جدایش ثقلی است که به ویژه در فرآوری ذرات درشت و متوسط کارایی بالایی دارد. این دستگاه بر اساس تفاوت در سرعت تهنشینی ذرات در یک محیط متلاطم (پالسی) عمل میکند. دستگاهی که فرآیند جدایش در آن به صورت غیر پیوسته (Batch) یا پیوسته، تحت تأثیر جریان آب ضرباندار (Pulsating Water Flow) انجام میشود. این جریان ضرباندار باعث انبساط و سپس تراکم بستر ذرات شده و ذرات سنگین را در لایه زیرین و ذرات سبک را در لایه بالایی قرار میدهد.
ساختار و اجزای اصلی دستگاه جیگ
جیگ از نظر ساختار بسیار قوی و ساده است و برای مقابله با بارهای سنگین طراحی شده است:
جعبه جیگ (Jig Box/Compartment): یک محفظه یا سلول (معمولاً مستطیلی) که پالپ وارد آن میشود. هر جیگ میتواند شامل یک یا چند محفظه سری باشد.
بستر : ذرات معدنی که در حال فرآوری هستند، در داخل جعبه جیگ یک بستر یا لایهای از مواد تشکیل میدهند.
پیستون یا دیافراگم (Piston/Diaphragm): عامل ایجاد جریان آب ضرباندار است. در جیگهای قدیمیتر، یک پیستون مکانیکی در یک محفظه مجاور حرکت میکند.
مکانیسم جدایش
فرآیند جدایش در جیگ به طور خلاصه شامل دو فاز اصلی در هر چرخه ضربان است:
الف) فاز ضربان یا جهش (Pulsation or Hinder Settling)
در این فاز، آب با فشار و سرعت از طریق صفحه مشبک به سمت بالا به درون بستر جریان مییابد.
انبساط بستر: جریان آب بستر ذرات را منبسط کرده و آنها را به حالت تعلیق در میآورد. ذرات تا حدی از هم جدا میشوند (سیالسازی بستر).
شروع تهنشینی با مانع: با کاهش سرعت جریان آب، ذرات شروع به تهنشینی میکنند. در این حالت، سرعت تهنشینی ذرات سنگینتر به مراتب سریعتر از ذرات سبکتر است، زیرا نیروهای کشش سیال و اصطکاک بر ذرات سبک بیشتر غلبه میکنند. این فرآیند به عنوان “تهنشینی با مانع” (Hindered Settling) شناخته میشود.
ب) فاز مکش یا تراکم (Suction or Consolidation)
در این فاز، جریان آب متوقف شده و به سمت پایین (زیر صفحه مشبک) حرکت میکند (در جیگهای پیستونی) یا فشار کاهش مییابد.
تراکم بستر: ذرات در بستر متراکم میشوند. به دلیل تهنشینی سریعتر در فاز قبل، ذرات سنگین در پایینترین لایه جمع میشوند.
اثر چکیده شدن (Suction/Percolation): نیروی مکش ایجاد شده (جریان رو به پایین آب) باعث میشود که ذرات ریز و سنگین (که در لایههای بالا بودند) از شکافهای بین ذرات درشت و سنگین (که اکنون متراکم شدهاند) عبور کرده و به سمت لایه کنسانتره حرکت کنند.
نتیجه نهایی جدایش
با تکرار مداوم این چرخههای ضربان و مکش، بستر ذرات به صورت طبقاتی تقسیم میشود:
لایه زیرین: لایهای از ذرات بسیار سنگین (محصول کنسانتره با عیار بالا).
لایه میانی: لایهای از محصولات میانی و ذرات سبکتر.
لایه رویی: لایهای از ذرات بسیار سبک (باطله) که با جریان آب از بالای محفظه خارج میشوند.
تنظیم دقیق فرکانس (تعداد ضربان در دقیقه) و دامنه (شدت ضربان) در جیگها حیاتی است. این تنظیمات باید متناسب با اندازه و وزن مخصوص ذرات خوراک ورودی بهینه شوند تا طبقهبندی کامل و مؤثری صورت گیرد.
مزایای اصلی دستگاه جیگ
ظرفیت بالا: جیگها ظرفیتهای بسیار بالایی دارند و میتوانند تناژ زیادی از مواد را در زمان کوتاهی فرآوری کنند.
کارآمد برای ذرات درشت: برخلاف اسپیرال و میز لرزان، جیگ به طور موثر برای جدایش ذرات درشت تا متوسط استفاده میشود.
سازگاری با محیط زیست: نیازی به مواد شیمیایی ندارند و روشی سبز در فرآوری محسوب میشوند.
عدم حساسیت به گِل (Slime): جیگ در مقایسه با میز لرزان، حساسیت کمتری نسبت به وجود مقادیر متوسط ذرات گِلی و ریز دارد.
کاربردهای تخصصی دستگاه جیگ
فرآوری زغالسنگ: جیگها به طور گسترده برای جداسازی ذغال (وزن مخصوص کم) از باطلههای سنگی و پیریت (وزن مخصوص بالا) استفاده میشوند.
فرآوری کانیهای فلزی پایه: برای جداسازی کانیهای سنگین مانند سنگآهن، منگنز، کرومیت، و در مدار اولیه (رافر) قلع و تنگستن.
بازیافت: در بازیافت فلزات از سربارهها و خاکسترها که ذرات معمولاً درشت و با چگالی متفاوت هستند.
مشخصات فنی
| ASIJ | ASMJ | ASHJ | مدل |
| 10 تا 15 تن بر ساعت | 5/2 تا 10 کیلوگرم بر ساعت | 1 تا 2 کیلوگرم در هر بچ | ظرفیت |
| RPM160 با طول موج متغیر | متغیر | دامنه و تعداد نوسان | |
| مکانیکی | الکترونیکی | الکترونیکی | کنترل نوسان |
| 130*100 سانتیمتر برای هر بستر از جنس فولاد ضد زنگ | 100*70 میلیمتر از جنس فولاد St37 | 4*6 اینچ از جنس فولاد ضد زنگ 304 | ابعاد و جنس بستر |
| لاستیکی مقاوم در برابر سایش | لاستیکی از جنس ارتجاعی | پیستونی از جنس فولاد ضد زنگ 304 | نوع دیافراگم |
| با ابعاد شبکه قابل تعویض بر حسب دانهبندی خوراک | 4 مش از جنس فولاد ضدزنگ 304 | شبکه سرندی | |
| الکتروموتور 3 فاز RPM 900، KW 11 | الکتروموتور 3 فاز RPM 1440، KW 1/1 | الکتروموتور 3 فاز RPM 1440، KW 1/1 | منبع توان |
| تسمه و پولی | تسمه و پولی 1:4 | انتقال قدرت | |
| متعلقات: شیر ورود و خروج مواد و اتصالات از جنس فولاد ضد زنگ 304، ساچمه توری، آچار تنظیم لنگ | |||
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.